60-latek na emeryturze

Od ubiegłego czwartku 60-letni mężczyźni mogą przechodzić na wcześniejszą emeryturę. Jakie warunki muszą spełnić?

Poradnik emerytalny

Ponad 100 tys. Polaków czekało na specjalną ustawę, która pozwoli im wcześniej zakończyć pracę i przejść na wymarzony odpoczynek. Ustawa już jest. Aby jednak z niej skorzystać trzeba spełnić kilka warunków - na najczęstsze pytania odpowiadamy w dzisiejszym informatorze. Jutro napiszemy o pomostówkach, które od przyszłego roku mają zastąpić wcześniejsze emerytury. W czwartek - o emeryturach nauczycieli, górników i kolejarzy.

1. Mam znajomego, który rok temu skończył 60 lat i przeszedł na emeryturę. ZUS przyznał mu świadczenie i nie potrzebował żadnej specjalnej ustawy. Po co więc teraz jakaś inna ustawa?

Do tej pory 60-letni mężczyźni urodzeni przed 1949 r. na wcześniejszą emeryturę mogli przejść po 25 latach pracy. Ale uwaga! Musieli mieć orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy. Owo "orzeczenie" to dla wielu Polaków była bariera nie do pokonania. Mężczyźni domagali się emerytury w wieku 60 lat bez tego dokumentu, ale ZUS im zawsze odmawiał. Wszystko zmieniła ubiegłoroczna decyzja Trybunału Konstytucyjnego (TK). TK uznał, że skoro kobiety mają prawo do wcześniejszej emerytury, to takie samo prawo należy się mężczyznom i nakazał rządowi na zmianę ustawy emerytalnej.

2. Zaraz po wyroku Trybunału złożyłem wniosek do ZUS o przyznanie emerytury. Odmówiono mi. Dlaczego?

Jeszcze w zeszłym roku, po ogłoszeniu wyroku TK, 60-letni mężczyźni masowo zaczęli składać do ZUS wnioski o przyznanie świadczeń. Jednak ZUS za każdym razem odrzucał wniosek, tłumacząc, że aby wypłacać emerytury 60-letnim mężczyznom, potrzebna jest specjalna ustawa przyjęta przez rząd i przegłosowana przez parlament.

Nową ustawę emerytalną (zwaną projektem nowelizacji ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Dz U z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.) już na początku stycznia przygotowało Ministerstwo Pracy. Pod koniec marca przegłosował ją Sejm, a na początku kwietnia (nie wnosząc żadnych poprawek) - Senat. W kwietniu ustawę podpisał prezydent. Potem została opublikowana w Dzienniku Ustaw i po 14 dniach od momentu ogłoszenia nowe przepisy zaczęły obowiązywać - od 8 maja br. Teraz, jeśli spełnia się warunki, ZUS nie ma prawa odmówić przyznania świadczenia.

3. Nie każdy 60-latek dostanie emeryturę na podstawie nowych przepisów. Napiszcie jakie trzeba spełnić warunki, aby ZUS przyznał świadczenia?

Prawo do wcześniejszej emerytury będą mieli mężczyźni, którzy:

** urodzili się przed 1949 r., więc do końca 2008 r. skończą przynajmniej 60 lat.

** mają co najmniej 35-letni staż pracy (tzw. okres składkowy i nieskładkowy), a okresy nieskładkowe nie mogą przekroczyć jednej trzeciej składkowych.

Uwaga! Lata składkowe są to okresy ubezpieczenia, gdy np. pracujemy na etacie i odprowadzamy składki lub prowadzimy firmę i odprowadzamy składki, lub gdy nie pracujemy, ale i tak składki mamy opłacane (np. na zasiłku dla bezrobotnych). Lata nieskładkowe to np. czas przebywania na zasiłku chorobowym lub świadczeniach przedemerytalnych oraz okresy nauki w szkole wyższej, na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów.  Ważne informacje! 35-letniego stażu nie trzeba mieć do końca 2008 r. - można go uzyskać w kolejnych latach (np. 2009, czy 2010.)! Jeśli więc ktoś dziś ma 61 lat i 34 lata stażu, na emeryturę będzie mógł przejść za rok, gdy jego staż będzie wynosił już wymagane 35 lat. Dodatkowo trzeba udowodnić, że 35-letni staż wypracowało się na etacie (przed 15 listopada 1991 r. - w wymiarze co najmniej pół etatu, po tej dacie - wymiar etatu jest nieistotny).

Jeśli więc ktoś pracował w różnych zakładach przez 35 lat - ma prawo do emerytury. Nie ma znaczenia, że teraz np. prowadzi działalność gospodarczą. Tu uwzględnia się tylko okres zatrudnienia w ramach stosunku pracy (wlicza się oczywiście okres pobierania np. wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy czy zasiłku chorobowego, ale lata nauki już nie).

4. Mam skończone 60 lat i 36 lat pracy na etacie, ale od dwóch lat jestem na zasiłku przedemerytalnym. Czy dostanę emeryturę?

Tak. Prawo do wcześniejszej emerytury będą mieli również mężczyźni, którzy 35 lat przepracowali na etacie (umowa o pracę), a teraz pobierają świadczenia przedemerytalne lub zasiłek dla bezrobotnych. Liczy się że mamy odpowiedni staż, a co robimy teraz - nie ma znaczenia.

5. Mam tylko 20 lat pracy na etacie i kolejne 15 lat jako przedsiębiorca. Czy należy mi się emerytura?

Pan i inni przedsiębiorcy, którzy macie 35-letni staż, ale nie wszystkie na umowę o pracę, będziecie musieli udowodnić przynajmniej sześć miesięcy zatrudnienia na etacie przed złożeniem wniosku o wcześniejszą emeryturę.

Jak to zrobić? Wystarczy przed złożeniem wniosku zatrudnić się na pół roku - choćby u kolegi, który ma zakład produkcyjny czy usługowy. Co ważne, wymiar etatu jest nieistotny.

Osoby na świadczeniach emerytalnych lub zasiłku dla bezrobotnych podlegają tym samym zasadom. A wiec jeśli również mają wymagany 35-letni stać pracy, ale nie tylko na etacie (np. jak pan Stefan, który 24 lata pracował jako pracownik, a 12 lat jako przedsiębiorca), też będzie im przysługiwało prawo do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Ale pod warunkiem, że przynajmniej pół roku przed rozpoczęciem pobierania świadczeń byli zatrudnieni na etacie.

Uwaga! Aby nabyć prawo do wcześniejszej emerytury, 60 lat trzeba skończyć do końca 2008 r., natomiast warunek lat pracy - spełnić można później. Również w kolejnych latach można przepracować wymagane pół roku na etacie przed wystąpieniem o emeryturę, nie koniecznie w tym roku.

6. Prowadzę firmę, mam ogólnie 37 lat stażu pracy, ale tylko 10 na etacie. Chcę zatrudnić się u kolegi na pół roku na umowę o pracę, aby spełnić jeden z warunków do otrzymania emerytury. Czy muszę jednak na te pół roku wyrejestrować firmę? Bo nie ukrywam, że chciałbym dalej prowadzić firmę i jednocześnie pracować na etacie

Nie trzeba wyrejestrowywać firmy! Można cały czas prowadzić działalność i jednocześnie zatrudnić się na umowę o pracę. Ale uwaga! Gdy przepracuje Pan na etacie pół roku, jeszcze przed zwolnieniem z pracy (jeśli chce Pan skorzystać z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę) powinien Pan wystąpić do ZUS z wnioskiem o emeryturę. ZUS orzeknie, że nabył Pan prawo do świadczenia i je zawiesi. Gdy już się zwolnimy się z pracy, Zakład zacznie wypłacać emeryturę.

Oczywiście Pan nadal prowadzić firmę i pobierać emeryturę. Ważne! Trzeba pamiętać o limitach w przychodach. Jeśli je przekroczymy, ZUS może nam zmniejszyć wysokość lub zawiesić emeryturę.

Teraz ZUS zmniejsza emerytury i renty, gdy kwota dodatkowego miesięcznego przychodu przekroczy 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia (od 1 marca jest to 2029,90 zł). Jeśli przekroczy 130 proc. średniej płacy (czyli 3769,80 zł), ZUS zawiesza wypłatę emerytury. Uwaga! Jeśli dorabiasz, zgłoś się do ZUS - tam uzyskasz informację, jak powinieneś się rozliczać (miesięcznie, kwartalnie, rocznie), aby Zakład nie zmniejszył ci świadczeń.

7. Czy jeśli spełniam już wszystkie warunki i przysługuje mi wcześniejsza emerytura, to muszę przejść na nią w tym roku?

Jeśli w tym roku - lub poprzednich latach - nabyliśmy prawo do świadczeń, to wniosków o emeryturę nie trzeba składać w tym roku. Na emeryturę można przejść też w 2009, 2010, 2011 i 2012 roku. Byle do dnia 65. urodzin, bo wtedy przysługiwać będzie już ustawowa, normalna, emerytura.

Dzięki temu, że dłużej będziemy pracować, możemy liczyć na wyższą emeryturę. Więcej będziemy mieli lat składkowych i wyższą kwotę bazową, od której zależy wysokość świadczenia. Przykład - kwota bazowa przed 1 marca br. wynosiła 2059,92 zł. A po waloryzacji, do końca lutego 2009 r. - 2275,37 zł, czyli o 215,45 zł więcej.

8. Zaraz po wyroku Trybunału złożyłem do ZUS wniosek o emeryturę. ZUS mi odmówił. Czy teraz, gdy ustawa już obowiązuje, muszę składać wniosek jeszcze raz?

Tak. Wszyscy mężczyźni, którzy zdecydują się przejść na emeryturę, muszą złożyć w Zakładzie wnioski o przyznanie świadczeń. Również ci, którzy już je raz złożyli, zaraz po ogłoszeniu wyroku Trybunału.

9 Moja sprawa o przyznanie wcześniejszej emerytury jest w sądzie, sprawa nadal trwa. Czy muszę czekać na emeryturę, aż sąd rozstrzygnie sprawę?

Tu, w zależności od sytuacji, są dwa rozwiązania:

** Jeśli ktoś pozwał ZUS i nadal czeka na rozpatrzenie sprawy w sądzie, może się wycofać z procesu. Sąd prześle wtedy akta do ZUS, a mężczyzna będzie musiał ponownie złożyć do Zakładu wniosek o przyznanie emerytury. ZUS przyzna ją automatycznie.

** Jeśli ktoś już przegrał proces w I instancji, ale odwołał się do sądu apelacyjnego, też może wycofać odwołanie i jeszcze raz złożyć wniosek do ZUS.

** W najgorszej sytuacji są ci mężczyźni, którzy wygrali sprawy w I instancji (około 400 osób), a ZUS od wyroku się odwołał. Niestety, nie mogą wycofać sprawy z sądu, gdyż to nie oni się odwołali - może to zrobić tylko ZUS. Tyle że ZUS tego robić nie chce. W tym przypadku trzeba czekać na decyzję sądu.

Uwaga! Niektórzy prawnicy zapewniają, że nie warto wycofywać pozwu z sądu.

Na miejscu emerytów nie wycofywała bym wniosków z sądu - mówi "Gazecie" Dr. Magdalena Szczepańska, prawnik z Uniwersytetu Warszawskiego, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie - mają bowiem wtedy szansę, że sędziowie zdecydują o przyznaniu im emerytury od dnia złożenia wniosku (czyli gdy jeszcze nie było rządowej ustawy).

Jednocześnie, mimo toczącego się procesu, mężczyzna ma prawo już teraz wystąpić do ZUS z wnioskiem o emeryturę. ZUS wtedy przyzna mu ją od 8 maja, a więc od dnia obowiązywania ustawy rządowej. Przyszły emeryt ma prawo do wystąpienia z wnioskiem o emeryturę do ZUS w każdych okolicznościach. Nawet w sytuacji, gdy już zapadł wyrok w I instancji i emeryt wygrał. Nie dostaje jednak emerytury, bo ZUS złożył apelacje i nie chce jej wycofać.

Źródło: Gazeta.pl